Nieuw boek: Shell wilde Gronings aardgas goedkoop dumpen

Als het aan Shell had gelegen, was de aardgasbel in Slochteren voor een habbekrats verpatst aan energiecentrales en de zware industrie, aldus de in 1960 door Esso naar Nederland gestuurde Douglas Stewart. Hij stelt dat in het pas verschenen boek Gaswinst. 

 

Stewart ging naar Nederland omdat Shell de vondst van de NAM een jaar eerder verborgen hield voor mede-aandeelhouder Esso. Hij ontwikkelde met andere Esso-mensen het eerste plan om het gas via pijpleidingen bij huishoudens en bedrijven te brengen.

Hij meldt verder in het boek dat de Nederlandse regering op een bepaald moment dreigde de onderhandelingen met Shell en Esso over de exploitatie te staken, omdat de oliemaatschappijen te veel eisen stelde. Shell dreigde toen dat het niet meer zou investeren in Rotterdam als de regering geen water bij de wijn zou doen.

Uit het persbericht:

Gaswinst beschrijft het waargebeurde verhaal van een team van ondernemende jonge mannen die, door samen te werken met de Nederlandse overheid, Europese overheden en het bedrijfsleven, de basis legden voor deze revolutie. Een verhaal van achter de schermen voor iedereen die geïnteresseerd is in de energiemarkt, de enorme economische betekenis van het aardgas voor Nederland en de verdeling van deze rijkdom.

Het boek is in de boekwinkel en hier te koop. 

Twee fragmenten uit het boek:

Stewarts baas Dawson Priestman stond in de deuropening van zijn kantoor. “Shell houdt iets achter over een ontdekking in Nederland. Bill Stott is zo over de rooie dat hij het hele bestuur van Jersey bij elkaar heeft geroepen deze ochtend. Jij moet hier bijzitten, Doug.”

Alhoewel het bedrijf ondertussen bekend was als Esso, noemde de oude garde het nog steeds Jersey. Bill Stott was vice-president marketing. Zijn oproepen tot interdepartementale bijeenkom-
sten klonken vaker alsof het om topoverleggen ging, maar een vergadering met het complete bestuur was inderdaad geen alledaagse gebeurtenis.

Stewart en Priestman werden net als een twintigtal al gearriveerde bestuurders naar hun plek geleid. De vertaling van een artikel uit een Belgische krant van 14 oktober werd rondgedeeld. Shell hield de omvang van de vondst onder de pet, maar de Belgische europarlementariër Victor Leeman bleek zijn inlichtingen voor elkaar te hebben. De Belgische krant schreef: ‘Tijdens een debat over de Europese energiepolitiek in Straatsburg vertelde parlementariër Leeman dat een enorm aardgasveld van 300 miljard kubieke meter, het equivalent van 1,7 miljard vaten olie, was ontdekt door de nam.’
 
Zoals wel vaker kwam belangrijk nieuws voor Nederland uit het buitenland. Nederlandse kranten berichtten drie dagen na de Belgen over de gasvondst in Slochteren. Nu de informatie op straat lag, stuurde Shell achter de rug van Esso om op 18 oktober een brief aan minister J.W. (Jan) de Pous van Economische Zaken. Shell wilde graag praten over ‘nieuwe afspraken’ omtrent een ‘nieuw ontstane situatie’ met betrekking tot ‘belangrijke nieuwe voorraden aardgas’.

De situatie was niet helemaal nieuw voor Shell. Ze wisten er al meer dan een jaar van, sinds 22 juli 1959 half zeven ’s ochtends om precies te zijn. Een boring bij Slochteren bevestigde een aardgasstroom. Al snel maakten meer boringen in Oost-Groningen de omvang van de gasbel duidelijk.

Bestuursvoorzitter Monroe ‘Jack’ Rathbone van Jersey was een overheersende persoonlijkheid, zeker aan het hoofd van de mahoniehouten tafel. Ook hij was geschrokken. “Dit Belgische krantenartikel is toch, mag ik hopen, niet de enige documentatie over deze grote getallen?” was zijn eerste vraag aan de adviseur van de afdeling productie die net de nam had bezocht. De adviseur was nog onzeker over de omvang van de gasbel. “Over hoe parlementariër Leeman dit weet, zijn veel theorieën in omloop, maar het is in zijn voordeel om het zo spectaculair mogelijk te laten klinken”, was de inschatting van de adviseur.

(…)

Bij aankomst in het moderne Shellgebouw werden Smit en Stewart doorgestuurd naar het kantoor van algemeen directeur Barend Scheffer, bij wie er maar net een lachje af kon toen hij door Smit aan Stewart werd voorgesteld. “Zoals we gisteren al hebben besproken, meneer Scheffer, onze heer Stewart zou graag een bezoek brengen aan Oldenzaal om de geologische gegevens van de NAM te bestuderen en met hun mensen te praten. Morgen, als het kan, zodat hij onmiddellijk rapport kan uitbrengen aan onze mensen in New York.”

Scheffer maakte meteen duidelijk hoe hij daarover dacht. “Dus, meneer Stewart, u denkt dat u dé gasexpert bent! Onze eigen gasexperts uit Londen hebben de data al bestudeerd en we hebben een besluit genomen. We zijn van plan wat te verkopen aan het Staatsgasbedrijf voor wat we huishoudgas noemen. Dit is zo’n kleine markt, dat we het gas vooral aan elektriciteitscentrales zullen verkopen. Jullie productie-adviseur uit New York was hier vorige maand al en bezocht Oldenzaal voor het jaarlijkse budget. We zien geen enkele reden voor een nieuw bezoek van jullie aan de NAM.”

Stewart wachtte niet op Smit voordat hij antwoordde. “Meneer, ik zie mezelf niet als een expert, maar onze adviseur was niet zo zeker over de markten en de omvang van de gasbel. Jerseys bestuur in New York stuurt me hierheen om de nam te bezoeken en met de medewerkers te praten  om een paar feiten te verzamelen. Ik zou de mogelijkheid nam te bezoeken daarom toch zeer waarderen.”

Scheffer deed wel hoffelijk, maar zijn koele gereserveerdheid maakte duidelijk dat hij het bezoek van de mannen van Esso maar een hinderlijke onderbreking van zijn werkzaamheden vond die hem weghielden van meer belangrijke zaken. “Zoals ik al zei, heren, we vinden een reis naar Oldenzaal niet nodig. Het spijt ons dat u helemaal hierheen bent gereisd. Vertelt u uw kantoor dat ze onze periodieke verslagen zullen blijven ontvangen zoals gewoonlijk.”

Zonder nog een woord te zeggen drukte Scheffer op een knop op zijn bureau en verscheen een secretaresse om de mannen naar buiten te begeleiden.

Meer boeken:
Einde der tijden nabij
Zowaar! Een leuk managementboek

Meer Gronings gas:
Hoofdredactioneel: gas nodig in Groningen
Wereld hoort eindelijk van het onrecht in Groningen

Lees ook:Topvideo: Bill O’Reilly (Fox) vs Jon Stewart (Daily Show)
Lees ook:Brinkman invloedrijkste Nederlander, misschien
Lees ook:België laat Franse energiereus begroting opschonen
Lees ook:Femke Halsema: koop mijn nieuwe boek niet
Lees ook:Revolutiepoging Rusland; Shell en Exxon de pineut

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naam

Website

Het kan vijf minuten duren voordat nieuwe reacties zichtbaar zijn.