Door nieuwe rijken verpeste kunstmarkt houdt hart vast door Hirst

'Het meest interessant aan het werk van Damien Hirst is dat het zo duur is.' Dixit directeur Wim van Krimpen van het Haags Gemeentemuseum. De veiling van ruim 200 kunstwerken door Hirst kan daar wel eens een einde aan maken.

 

Hirst, bekend van de met diamanten ingelegde schedel, klaagt over dat het huidige systeem van de kunsthandel 'oneerlijk'  is voor kunstenaars, zo zei hij in een interview. Vandaar dat hij zelf zijn werk direct veilt via Sotheby's, buiten het galeriecircuit om. Kunstmarktonderzoekers houden er rekening mee dat de veiling de kunstmarkt op de kop zal zetten en de prijzen van alle moderne kunst flink onder druk kan zetten, aldus persbureau Bloomberg.

Niet iedereen zal daar rouwig om zijn. Afgelopen december interviewde ik directeur Wim van Krimpen van het Haagse Gemeentemuseum over hoe nieuwe rijken de kunstprijzen hebben opgedreven de afgelopen jaren. Een fenomeen waar Hirst zelf ook flink van heeft geprofiteerd, ondanks zijn kritiek nu. Kritiek die hij eerder ook al vatte met zijn met diamanten ingelegde schedel, binnenkort te zien in het Amsterdamse Rijksmuseum.

Hierbij nog eens dat interview met Van Krimpen.

Nouveau riche verpest kunstmarkt voor musea

Hedendaagse kunst is tegenwoordig zo duur, dat veel musea het nakijken hebben.

‘We konden vorig jaar een schilderij kopen van Lucian Freud,’ vertelt directeur Wim van Krimpen van het Haags Gemeentemuseum in zijn kantoor op de tweede verdieping van het hoekige, fabriekachtige gebouw in typische jaren dertig-stijl even buiten het Haagse centrum. ‘Freud had het een half jaar daarvoor gemaakt, het kostte E 5 mln. Toen hij hoorde dat wij het wilde kopen, belde Freud zijn galeriehouder op dat voor het museum de prijs E 1 mln omlaag moest.’ Toch kocht het Gemeentemuseum het schilderij niet. ‘Ik kreeg drie maanden de tijd, zo snel kan ik geen vier miljoen ophoesten. Dirk Scheringa heeft net een doek van hem gekocht, die kan meer uitgeven dan ik. Ik heb trouwens veel bewondering voor Scheringa.’

De 95-jarige gevierde Britse schilder Freud, bekend om zijn portretten en naakten, zag zijn populariteit op de kunstmarkt de laatste jaren razend snel toenemen, met een miljoen euro smijten is voor hem geen probleem. En jongere nog levende kunstenaars weten ook astronomische bedragen binnen te halen. De installatie Hanging Hart van de Amerikaan Jeff Koons (52) werd onlangs afgehamerd voor $ 23,6 mln. Ook bij de nieuwe lichting Chinese schilders is geen koopje meer te halen. Een nieuw topschilderij van de hipste van het stel, Zhang Xiaogang (49), leverde bij een veiling onlangs in New York $ 4 mln op. Dichter bij huis doen sommige kunstenaars het goed. Een aquarel van de Nederlandse Zuid-Afrikaan Marlene Dumas (54) kost twee ton, vertelt Van Krimpen. ‘Laatst was een tentoonstelling van haar in een galerie hier. Ik belde de galerie op, het werk bleek bij de opening al uitverkocht.’

Zelfs met een flinke korting worden musea die zich bezig houden met moderne en hedendaagse kunst geconfronteerd met prijskaartjes die het voor hun onmogelijk maakt nog een werk van een beroemde kunstenaar binnen te halen. Zo heeft het Centre Pompidou in Parijs, dat graag de belangrijkste modernisten in haar collectie heeft, geen werk van de Britse Damien Hirst (42), één van de meest bekende nog levende kunstenaars van het moment, die dit jaar een doodskop ingelegd met diamanten het licht deed zien en daarmee alle kranten in de wereld wist te halen. Jammer, aldus directeur Alfred Pacquement van Centre Pompidou in een interview met persbureau Bloomberg. ‘Hirst is een interessante kunstenaar.’ Maar te duur. Een nieuw schilderij van hem kost tegenwoordig, als het geen topstuk is, zo een miljoen dollar. Het Stedelijk Museum kocht zo’n tien jaar geleden nog een werk van Hirst, vertelt oud-directeur Rudi Fuchs. ‘Voor iets van vier ton in guldens. En dat werd toen al aan de hoge kant gevonden, dat kon nog net.’

Van Krimpen zit er niet mee. ‘Als een Koons of een Hirst zo duur is, dan koop ik het niet. En die schedel is toch wanstaltig. Het meest interessant aan het werk van Hirst is dat het zo duur is.’ Van Krimpen weet ook dat enkele belangrijke kunstenaars uit de naoorlogse periode gemist worden door de trendy nouveau riche kunstkopers die de veilingen en kunstbeurzen afstropen. ‘Frank Stella en Mario Mertz bijvoorbeeld zijn nog relatief betaalbaar. Ik heb pas werk aangekocht van enkele Duitse expressionisten, waaronder Georg Baselitz, daar was ik net op tijd mee. Op een veiling bij Sotheby’s heb ik een topschilderij van Markus Lupertz gekocht. Zijn werk is veel mooier dan dat van Hirst, en hij is juist goedkoop omdat Hirst zo duur is.’

Zowel Fuchs als Van Krimpen wijten de snel gestegen prijzen van de afgelopen 15 jaar aan een nieuwe groep kunstkopers die zich op de markt heeft aangediend. Daaronder zitten bankiers en mogols uit de entertainmentsector van Amerika en Europa, Arabische oliesjeiks en industriëlen uit Rusland en China. ‘Op zichzelf is het prima dat nieuwe rijken hun geld aan schilderijen spenderen in plaats van aan speedboten,’ vindt Van Krimpen. ‘Maar het heeft de markt totaal verstoord, waardoor musea niet meer mee kunnen doen.’

Zoals elke verstoorde markt, zal ook deze zich weer herstellen, denken zowel Fuchs als Van Krimpen. ‘Al deze verkopen zijn niet aan mensen die kunst kopen, maar status kopen, of denken dat ze beleggen,’ zegt Van Krimpen. ‘Het is nu een speeltje van de rijken. Over een paar jaar hebben ze een nieuw speeltje.’

De nieuwe rijken veranderen de kunstmarkt zichtbaar. Het Amerikaanse maandblad Vanity Fair stuurde een societyfotograaf naar een veiling in Londen voor kiekjes van sterren als Mary Kate Olsen, en daar liepen ook modellen rond, de ‘Veuve Clicquot girls’, die champagne promoten. De kunstbeurs Art Basel Miami Beach, twee weken geleden in het Amerikaanse Florida, trekt ´golddiggers´ en ´socialites´ van de Upper East Side, het Gooi van New York, die als ze schilderijen saai vinden zich kunnen vermaken op feestjes van dure modemerken als Pucci en Choo.

Daarin ziet Van Krimpen wel weer een voordeel. ‘Bij de leek wordt moderne kunst alleen nog maar gekoppeld aan hoge prijzen. Kunst komt zo in de sfeer van geld, politiek, het schandaal. Mensen die niet cultureel ontwikkeld zijn, voelen zich toch aangetrokken tot de glamourkant van het geheel. Het heeft ook een positief effect op het vinden van sponsors. Alles bij elkaar zijn die hoge prijzen niet negatief voor de belangstelling voor kunst en het Gemeentemuseum profiteert absoluut mee van die aandacht die is ontstaan.’

Ook zal de Angelsaksische mecenascultuur overslaan naar Nederland, voorspelt Van Krimpen. ‘In Nederland staat die ontwikkeling nog in de kinderschoenen, maar over een aantal jaar zul je zien dat een museum in Nederland een Hirst krijgt aangeboden.’ Maar Van Krimpen zou hem weigeren, toch? ‘Nee hoor, die neem ik dan in dankbaarheid aan.’

Lees ook:Kredietcrisis? Niet op de kunstmarkt, zo laat Damien Hirst zien
Lees ook:Partij voor de Dieren wil kunst laten verbieden
Lees ook:Fortis stuk; Oranje boven
Lees ook:OPEC op het matje in Peking
Lees ook:Sparen beloont banken voor slecht gedrag

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naam

Website

Het kan vijf minuten duren voordat nieuwe reacties zichtbaar zijn.